Waarom is zelfcultivering relevant voor een acupuncturist? - In gesprek met Dianne Sommers

1. Home
2. Week van de Acupunctuur

‘Zelfcultivering gaat niet zozeer om meer uit jezelf halen, maar om minder in de weg te zitten.’

Tijdens de Week van de Acupunctuur 2026 staat het thema Vitaal door het leven met acupunctuur centraal. We laten zien wat acupunctuur vanuit de Chinese geneeskunde kan betekenen in verschillende levensfasen.

Tijdens de Week verzorgt Dianne Sommers, filosoof, acupuncturist en fysiotherapeut, een webinar voor NVA-leden over zelfcultivering en de ontwikkeling van jezelf als acupuncturist. Dianne studeerde klassiek Chinees aan het Sinologisch Instituut in Leiden en schreef onder meer De Chinese fascinatie voor de geest, waarin ze een klassieke tekst over innerlijk werk en zelfcultivering vertaalde. Daarnaast publiceerde ze verschillende boeken over auriculotherapie en is ze actief als docent en spreker op het gebied van acupunctuur, filosofie en oosterse geneeswijzen.

Maar wat betekent zelfcultivering eigenlijk en wat kunnen we hierover leren van de klassieke Chinese traditie? We vroegen Dianne naar haar visie en ervaringen.

Wat betekent zelfcultivering eigenlijk en waarom is dit volgens jou relevant voor een acupuncturist?
Dianne: Zelfcultivering is in de klassieke Chinese traditie een breed begrip. Het gaat niet alleen om innerlijke ontwikkeling, maar om de vorming van de hele persoon. Denk aan hoe je met je lijf omgaat, emoties en aandacht reguleert, je gedrag verfijnt en relaties aangaat. Een belangrijke kern is dat je jezelf steeds beter leert afstemmen. Daarbij hoort ook dat je je eigen patronen, verwachtingen, onzekerheden en voorkeuren leert herkennen, zodat die niet onnodig in de weg gaan zitten in de behandelruimte.

Het gaat er niet om dat je voortdurend aan jezelf moet werken of jezelf steeds verder moet verbeteren. Zelfcultivering heeft eerder te maken met het voeden, verfijnen en afstemmen van je eigen natuur. Dat zie je onder andere terug in de Neijing. Daarin speelt niet alleen ziekte een rol, maar ook de manier waarop je leeft: hoe je omgaat met inspanning en rust, de seizoenen, emoties, voeding, slaap en seksualiteit. Een harmonische omgang met deze aspecten ondersteunt de natuurlijke levensloop.

Als acupuncturist behandel je niet alleen met kennis of technieken. Je brengt altijd jezelf en je eigen toestand mee. Hoe gehaast of rustig je bent, hoe snel je conclusies trekt en hoe goed je kunt luisteren, beïnvloedt wat je waarneemt. Zelfcultivering helpt je om niet te snel iets in te vullen, maar werkelijk te zien wat zich bij de patiënt afspeelt. Het gaat niet zozeer om meer uit jezelf halen, maar om minder in de weg te zitten.

Kun je een voorbeeld geven van hoe de persoonlijke ontwikkeling van een acupuncturist invloed kan hebben op de manier waarop je naar een cliënt kijkt of naar iemand luistert?
Dianne: Een simpel voorbeeld is de behoefte om snel een oplossing te vinden. Als beginnend acupuncturist ben je geneigd om tijdens een gesprek al snel naar herkenbare patronen te zoeken en te bedenken wat je daarmee kunt doen. Dat is volstrekt logisch en hoort bij het leerproces.

Maar naarmate je jezelf ontwikkelt, wordt het gemakkelijker om een situatie wat langer open te laten. Je hoeft minder snel tot een conclusie te komen en kunt beter verdragen dat sommige zaken nog niet helemaal duidelijk zijn. Zo vertelt iemand bijvoorbeeld dat hij uitgeput is. Je kunt dan al snel denken aan een tekort aan energie. Maar als je verder luistert, kan blijken dat er meer speelt. Misschien vraagt een nieuwe levensfase om verandering, terwijl iemand probeert vast te houden aan de manier waarop hij altijd heeft geleefd en gefunctioneerd. Dan verandert ook de vraag. Niet alleen: ‘Hoe kan ik deze persoon helpen om weer meer energie te krijgen?’, maar ook: ‘Wat vraagt deze levensfase van iemand en hoe kan ik hem ondersteunen om daarin mee te bewegen?’

Door jezelf te ontwikkelen, leer je om niet te snel vanuit je eigen denkbeelden naar een situatie te kijken. Zo houd je meer ruimte voor wat zich bij deze specifieke persoon afspeelt.

Wat kunnen we leren van de klassieke Chinese traditie over de ontwikkeling van jezelf als acupuncturist?
Dianne: De klassieke Chinese geneeskunde besteedt veel aandacht aan de ontwikkeling van de behandelaar. Het hoogste niveau wordt beschreven als de ‘superieure behandelaar’ (shang yi). Het gaat daarbij om meer dan medische kennis en technieken. Ook persoonlijke en geestelijke ontwikkeling zijn belangrijk. Een acupuncturist brengt immers niet alleen kennis mee, maar ook zichzelf als mens.

De klassieke teksten benadrukken dat een behandelaar vanuit compassie en innerlijke rust werkt. Iedere patiënt verdient dezelfde aandacht en toewijding, ongeacht leeftijd of achtergrond. Vakkennis alleen is dus niet voldoende. Ook zelfkennis en het vermogen om met een open blik naar de ander te kijken zijn essentieel. 
Ook vandaag is deze visie relevant. Goede behandelkwaliteit vraagt niet alleen om kennis en technieken, maar vooral om aandacht en afstemming op de mens die tegenover je zit. Zo wordt geneeskunde meer dan het toepassen van losse technieken: het wordt een beoefening van de dao, de weg die richting geeft aan het leven.

Wat heeft jouw eigen ontwikkeling als acupuncturist je geleerd over het contact met cliënten?
Dianne: Een goede behandeling heeft veel minder met puur kennis en techniek te maken dan ik vroeger dacht. Luisteren, kijken en echt ruimte laten zijn vaak minstens zo belangrijk als de interventie zelf. In de loop der tijd ben ik dan ook minder gefocust geraakt op alleen de klacht of het patroon.

Ik heb gemerkt dat het niet genoeg is om kennis als iets buiten jezelf te benaderen; je moet het met je eigen lichaam leren kennen. Je leert pas echt ‘doen’ door voortdurend te reflecteren op je eigen lichamelijke en mentale staat. Zo worden theoretische inzichten geleidelijk onderdeel van je eigen houding. Het overbruggen van de kloof tussen weten en doen vraagt om een voortdurende ontwikkeling van jezelf.

Met de jaren weet je beter wat je kunt en welke mogelijkheden er zijn. Maar dat betekent niet dat de therapeutische optie die je voor ogen hebt op dat moment ook het beste past bij de ander. Voor mij is dat de kern van therapeutische rijping: niet alleen weten wat je kúnt doen, maar ook beter aanvoelen wat werkelijk nodig is en soms juist wat je beter kunt laten.

Ontdek meer tijdens de Week van de Acupunctuur
Wat betekent het om vitaal door het leven te gaan en welke rol kan acupunctuur daarin spelen? Ontdek tijdens de Week van de Acupunctuur meer over de visie van de Chinese geneeskunde op gezondheid en welzijn in verschillende levensfasen.