Wetenschappelijk onderzoek suggereert dat acupunctuur een klinisch relevant effect kan hebben bij mensen met een depressie. Verschillende systematische reviews en meta-analyses laten zien dat acupunctuur kan bijdragen aan vermindering van depressieve symptomen en dat de behandeling goed wordt verdragen door patiënten [1,2,3].Hoewel een groot deel van het onderzoek afkomstig is uit China, verschijnen de laatste jaren ook steeds meer studies uit Europa en andere westerse zorgsystemen. Deze studies dragen bij aan een beter beeld van de toepasbaarheid van acupunctuur binnen de reguliere zorgcontext.

Onderzoek
Een belangrijke systematische review van de Cochrane Collaboration concludeert dat acupunctuur mogelijk effectief is bij depressie, zowel als monotherapie als in combinatie met antidepressiva, al wordt benadrukt dat de kwaliteit van het bewijs varieert [1].

Meer recente systematische reviews en meta-analyses bevestigen dit beeld. Zo laten analyses zien dat acupunctuur statistisch significant effectiever kan zijn dan gebruikelijke zorg of placebo-acupunctuur bij de behandeling van depressieve klachten [2,3]. Daarnaast blijkt dat de combinatie van acupunctuur met antidepressiva, met name SSRI’s, effectiever kan zijn dan medicatie alleen [4].

Een grote pragmatische studie uit het Verenigd Koninkrijk, uitgevoerd in de eerstelijnszorg, liet zien dat patiënten met depressieve klachten die een reeks acupunctuurbehandelingen kregen een grotere symptoomverbetering rapporteerden dan patiënten die alleen gebruikelijke zorg ontvingen [5]. De gemiddelde behandelreeks bestond uit ongeveer tien sessies en het effect hield tot twaalf maanden na behandeling stand.

In de klinische praktijk wordt doorgaans binnen enkele behandelsessies duidelijk of een patiënt baat heeft bij acupunctuur. Het behandelplan wordt daarbij individueel afgestemd op de klachten en de algehele gezondheidstoestand van de patiënt.

Bijwerkingen en veiligheid
Acupunctuur kent over het algemeen weinig bijwerkingen. Wanneer bijwerkingen optreden, gaat het meestal om milde en kortdurende reacties zoals een kleine blauwe plek, lichte napijn of tijdelijke vermoeidheid.

In vergelijking met farmacologische behandeling worden bij acupunctuur doorgaans minder bijwerkingen gerapporteerd. Dit kan de behandeling voor sommige patiënten tot een aantrekkelijke aanvullende optie maken, met name wanneer medicatie slecht wordt verdragen [2].

Medische richtlijnen
Internationale richtlijnen geven een wisselend beeld van de plaats van acupunctuur bij depressie. De Canadese CANMAT-richtlijn noemt acupunctuur als mogelijke tweedelijns behandeloptie bij depressie [6].

In het Verenigd Koninkrijk wordt acupunctuur momenteel niet opgenomen als standaardinterventie in de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie (2024). Als redenen worden onder meer methodologische vragen rondom placebo-acupunctuur, mogelijke bias in een deel van het onderzoek en beperkte integratie van acupunctuur binnen reguliere zorgpaden genoemd [7].  Voor Nederland is het ook het geval.

Acupunctuur helpt bij veel klachten. Het grote voordeel van acupunctuur is dat het bijna geen bijwerkingen heeft. En omdat bij een acupunctuurbehandeling je gehele energiehuishouding verbetert, zul je je snel fitter en gezonder voelen.

Acupunctuur binnen integratieve zorg
Binnen internationale ontwikkelingen op het gebied van integratieve zorg groeit de belangstelling voor samenwerking tussen reguliere zorgverleners en complementaire behandelaren. In verschillende projecten in het Verenigd Koninkrijk wordt acupunctuur bijvoorbeeld aangeboden binnen eerstelijnszorgnetwerken voor patiënten met angst- en stemmingsklachten.

Deze initiatieven laten zien dat integratie van acupunctuur in multidisciplinaire zorg mogelijk is en door patiënten vaak positief wordt ervaren. Verdere studie naar effectiviteit, kosteneffectiviteit en implementatie in westerse zorgsystemen kan bijdragen aan een duidelijkere plaats van acupunctuur binnen de behandeling van depressie.

Referenties – Depressie
1.Smith, C.A., et al. (2018). Acupuncture for depression. Cochrane Database of Systematic Reviews. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD004046.pub4/related-content

2.Armour, M., et al. (2019). Acupuncture for depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Clinical Medicine.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31370200/

3.Hu, Z., et al. (2021). Effectiveness and safety of acupuncture in treating major depressive disorder: A network meta-analysis. Scientific Reports. https://www.nature.com/articles/s41598-021-88263-y

4.Tan, Y., et al. (2024). Efficacy of acupuncture for depression: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Neuroscience.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38745939/

5.MacPherson, H., et al. (2013). Acupuncture and counselling for depression in primary care: A randomised controlled trial. PLoS Medicine.
https://journals.plos.org/plosmedicine/article?id=10.1371/journal.pmed.1001518

6.Kennedy, S.H., et al. (2016). CANMAT Clinical Guidelines for the Management of Major Depressive Disorder. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/a... Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2022). Depression in adults: treatment and management (NG222). https://www.nice.org.uk/guidan...