Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat acupunctuur een effectieve behandeloptie kan zijn voor patiënten met chronische lage rugpijn. Dit beeld wordt ondersteund door een toenemend aantal (met name westerse) medische richtlijnen waarin acupunctuur wordt genoemd als zinvolle, niet-farmacologische interventie bij pijnklachten aan de onderrug.

Onderzoek
Uit grootschalig observationeel onderzoek blijkt dat acupunctuur effectief is bij pijnbestrijding in ongeveer 76 procent van de gevallen [1]. Grote individuele patiëntdata-meta-analyses bevestigen dat een serie acupunctuurbehandelingen een klinisch relevante vermindering van chronische pijn kan opleveren, waaronder lage rugpijn [2].

In de praktijk wordt doorgaans binnen twee tot vier behandelsessies duidelijk of een patiënt baat heeft bij acupunctuur. De effecten blijken bovendien relatief langdurig: follow-upgegevens gepubliceerd in The Journal of Pain laten zien dat het behaalde effect na één jaar gemiddeld slechts met circa 15 procent is afgenomen [3]. Dit wijst op een aanhoudend therapeutisch effect, ook na afronding van de behandelreeks.

Bijwerkingen en veiligheid
Acupunctuur kent, zeker in vergelijking met farmacologische pijnbehandeling, weinig bijwerkingen. Wanneer deze optreden, gaat het meestal om milde en kortdurende klachten zoals een blauwe plek of tijdelijke vermoeidheid.

Uit veiligheidsonderzoek blijkt dat na bijna 4,5 miljoen behandelingen slechts 11 ernstige bijwerkingen zijn gerapporteerd [4]. Samenvattingen van veiligheidsstudies, onder andere gepubliceerd door Evidence Based Acupuncture, concluderen dat acupunctuur een veilige behandelvorm is, mits uitgevoerd door een goed opgeleide en bevoegde acupuncturist [4].

Medische richtlijnen
In Nederland wordt acupunctuur bij pijnbestrijding genoemd in de Multidisciplinaire Richtlijn Pijn van de Vereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde en Sociaal Geriaters (Verenso) [5].

Internationaal is de erkenning duidelijker zichtbaar. In de Engelstalige medische behandelrichtlijnen bijvoorbeeld wordt acupunctuur de afgelopen jaren bijna 1500 keer positief genoemd, voor zowel acute als chronische pijn [6].

Specifiek voor chronische lage rugpijn adviseert het American College of Physicians (ACP) om in eerste instantie te kiezen voor niet-farmacologische behandelopties, waaronder lichaamsbeweging, multidisciplinaire revalidatie, op mindfulness gebaseerde stressvermindering en acupunctuur [7]. De North American Spine Society (NASS) beveelt aan acupunctuur toe te voegen aan de gebruikelijke zorg ter verbetering van pijn en functioneren op de korte termijn [8]. Ook de Schotse SIGN-richtlijn en het Britse NICE onderschrijven deze benadering bij chronische pijn [9,10].

Acupunctuur binnen verantwoorde zorg
De Artsenfederatie KNMG staat open voor niet-reguliere behandelwijzen, mits wordt voldaan aan randvoorwaarden zoals veiligheid, transparantie en goede voorlichting [11]. Gezien het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de klinische ervaringen kan acupunctuur, aanvullend op reguliere zorg, worden besproken als een mogelijke en veilige behandeloptie voor patiënten met chronische lage rugpijn.

Referenties - Lage rugpijn

1. Weidenhammer, W., et al, Acupuncture for chronic pain within the research program of 10 German Health Insurance Funds--basic results from an observational study, Journal of Complementary Therapies in Medicine, 2007 Dec;15(4):238-46.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.go... [←]
   
2. Vickers A.J. et al, Acupuncture for Chronic Pain, Individual Patient Data Meta-analysis, Archives of Internal Medicine, 2012, Oct 22; Vol172,No.19:1444-53
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.go... [←]
   
   
3. Vickers A.J. et al, Acupuncture for Chronic Pain: Update of an Individual Patient Data Meta-Analysis. The Journal of Pain, 2018, May,Vol 19,No.5, 455-474; Epub 2017 Dec
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.go...[←].
   
   
4. White, A., The safety of acupuncture – evidence from the UK. Acupuncture in Medicine, 2006, 24(Suppl), 53–57.
   https://journals.sagepub.com/d...[←].
   
   
5. Verenso. Multidisciplinaire Richtlijn Pijn, Herkenning en behandeling van pijn bij kwetsbare ouderen. Deel 1 – samenvatting, Deel 2 – integrale tekst, Deel 3 – bijlage, Utrecht: Verenso 2011
   https://www.verenso.nl/_asset/...[←].
   
   
6. Birch, S., et al, Overview of Treatment Guidelines and Clinical Practical Guidelines That Recommend the Use of Acupuncture: a Bibliometric Analysis, The Journal of Alternative and Complementary Medicine, Vol 24, No 8, 2018 (Aug), pp. 1-18
   https://www.liebertpub.com/doi...[←].
   
   
7. American College of Physicians (ACP), Noninvasive Treatments for Acute, Subacute, and Chronic Low Back Pain: A Clinical Practice Guideline, ACP Journals/Annals of Internal Medicine, 2017 (April)
   https://www.acpjournals.org/do...[←].
   
   
8. North American Spine Society (NASS), Diagnosis and Treatment of Low Back Pain, Evidence-Based Clinical Guidelines for Multidisciplinary Spine Care, NASS, 2020
   https://www.spine.org/Portals/...[←].
   
   
9. Scottish Intercollegiate Guidelines Netwerk (SIGN),
   Management of Chronic Pain. A National Clinical Guideline, SIGN, 2013 (Dec)
   https://www.guidelinecentral.c...[←].
   
   
10. National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Chronic pain (primary and secondary) in over 16s: assessment of all chronic pain and management of chronic primary pain, NICE guideline [NG193], 2021 (April)
    https://www.nice.org.uk/guidan...[←].
    
    
11. Artsenfederatie KNMG, Advies-Richtlijnen Niet reguliere behandelwijzen
    https://www.knmg.nl/advies-ric...[←].